Şavaklılar Ve Şavak Dili (Şekaki)

  

                 Şavaklıların konuştuğu Şavak dili Kurmanci dilinin bir alt dilidir. Bu dil, Kurmancinin Güney bölgelerinde konuşulduğu gibi gırtlaktan konuşulan bir dil değildir. Daha hafif ve sade bir dildir. Şavaklıların şivesi, Elazığ, Malatya, Dersim, Sivas, Erzincan, Adıyaman ve İç Anadoludaki bir kısmı Alevi  bir kısmı Sünni olan aşiretlerin şiveleriyle benzerlikler gösterir. Bu benzerliklerin akrabalıktan mı, yaşam alanlarının ortaklığından mı veya yaşam biçimlerinden mi (göçer-yörük) olduğu tam olarak kestirilemez.

              Bu bölgedeki aşiretlerin başlıca kolları olan; Canbeg, İzol, Parçıkan, Şadıllı, Reşvan,  Şavak, Badıllı, Xelikan aşiretleri göçebe aşiretlerdir. Tarih boyunca daima yer değiştirmişlerdir çeşitli bölgelere göçler vermişlerdir. Bu göçler genelde çok uzak diyarlara olmuştur. Yeri gelmiş Şah İsmailin hışmına uğramış ta Horasanlara,Teberistanlara, kimi zaman Osmanlının iskan politikaları sonucu Anadolunun içlerine doğru Konya bozkırlarına, Kırşehire, Yozgata, Tokata, Amasyaya,Çukurovaya  …  sürülmüşlerdir.  Ama gittikleri yerlerde dillerini ve benliklerini yaşatmaları  yok olmalarını engellemiştir. 400 yıl önce Horasan’a  gönderilen aşiretlerimiz, orada da isimlerini muhafaza etmişler. Günümüzde halen aynı isimlerle varlıklarını devam ettiriyorlar.  O bölgede kurdukları ‘Çemişgezek Federasyonu’ (Bu isim daha sonra ‘Zafaranlu’ diye değiştirilmiş) adı altında Şadlu, Kowanlu, Şivakanlu, Raşvanlu, Kikanlu, Karaçorlu, Topkanlu, Hizolanlu (İzolanlu), Badinanlu, Helikanlu, Şeyhakanlu (Muhtemelen bizim aşiret; çünkü bir kolununda batıda Urmiye gölü çevresinde olduğu ki, o da meşhur Simko Şikak ın aşireti olmalıdır), Milanlu(Milli), …  diye toplanmışlar. İsimlere bakarsanız ne kadarda benzerlik olduğunu anlarsınız.  

         Dillerinde ki durumu gözlemlemek ve bizim dil ile olan benzerliklerini görebilmek için ise  o yörenin müziğine bakmak yeterli olur sanırım. Farsçanın etkisiyle oluşmuş olan hitabet tarzı hariç gerisi tamamen aynı bir dildir. Uzakları yakın eden internet ile biraz araştırma yapılırsa, benzerliklerin sadece isimler ve dilde olmadığı yaşam biçimi, giyim-kuşam benzerliğinin de olduğunu farkedebilirsiniz.  Onlar da göçebe yaşam tarzı yaşamışlar. Göç, yayla, çoban, koyun…  sözlü edebiyatlarında önemli bir yer tutar.

      Aşiretlerimizden yaşlıların sık sık söylediği Horasandan geldik ifadelerine gelince. Bu pek gerçekçi gelmiyor çünkü oradaki aşiretler de buradan gitmişler, ancak gidenlerin bazılarının geri dönmüş olma ihtimali de mevcuttur. Böylece o bazıları genel sanılmış olabilir. Bir diğer durum ise, bize dayatılmak istenen ‘Siz Horasan’dan geldiniz öyleyse Türkmensiniz sonradan asimile oldunuz’ tezidir. Bu tamamen uydurma bir tezdir. Çünkü Horasandaki soydaşlarımızn dilleri de inançları da aynıdır. Bazıları Kurmanci, bazıları Kırmancki konuşur. Mezhepleri de bir kısmı Alevi, bir kısmı Sünni-Hanefidir tıpkı bizdeki gibi.

        Tarihi kaynakların her söylediğine inanmamak gerekir. Neticede onlar da insanlar tarafından hazırlanmış  verilerdir. En güvenli kaynak halkın kendisindedir…