Şavaklılarda Zaman Kavramları

Şavaklılar Osmanlı Devletinin kullandığı Rumi takvimini kullanmaktadırlar. Ancak kullandıkları bu takvimin Rumi takvimi olduğunu kendileri bile bilmemektedirler. Ve bu takvime  kendilerince bir isim vermişlerdir . Be hesabe me (bizim hesapla) dedikleri bu takvim, normal Miladi takvim gibi olup, Miladi takvimi 13 gün sonradan takip etmektedir.  Şavaklılar Miladi takvim için yaptıkları isimlendirme ise  be hesabe devlete (devletin hesabıyla) dır.

Şavaklılar dört mevsimi şöyle isimlendirir;

Zıbıstan : Kış

Bæhar : İlkbahar

Havin : Yaz

Payiz : Sonbahar

12 ayın özel isimleri unutulmuş olup pek kullanılmaz. Onların yerine her mevsimde bulunan üç mevsimeatıf olarak; mevsimin ilk ayı, mevsimin orta ayı, mevsimin son ayı                  ( meh-e  … peşı-orte-paşı ) diye bir isimlendirme yapılır. Mesela yaz mevsimi aylarını ele alırsak;

Meh-e Havine Peşı : Haziren

Meh-e Havine Orte : Temmuz

Meh-e Havine Paşı : Ağustos

Bunun yanında  Hicri takvim ayları da kullanılıyor. Ama bunlar genellikle ibadet ile ilgili, önemli dini günler ile ilgili kullanılıyor, Ramazan ayı, Muharrem ayı gibi.

Şavaklılarda haftanın başlangıç günü Cumartesi, bitiş günü ise Cuma dır. Bir haftadaki günler şöyle isimlendirilir;

Paş-ini :  Cumartesi

Bazar : Pazar

Paş-bazar : Pazartesi

Se-şem :  Salı

Çar-şem : Çarşamba

Penç-şem : Perşembe

İni (Cıme) : Cuma

Cuma günü için iki isim kullanılabiliyor; ‘ini’ ve ‘cıme’. Bunlardan ‘ ini ‘   ‘mübarek gün’ manasına olup, Cuma gününün İslam dinindeki kutsallığına vurgudur. Diğer günlerin isimlendirilmesi ise genellikle Farsça’dakine benzerlik gösterir. Nitekim Farsça’da günler şöyledir;  Şenbeh(Cumartesi), Yekşembeh(Pazar), Doşenbeh(Pazartesi), Seşenbeh(Salı), Çarşenbeh(Çarşamba), Pençşenbeh(Perşembe), Comeh(Cuma).

Cumartesi(Paş-ini) ve Pazartesi(Paş-Bazar) ise yapı bakımından Türkçedekine benzerlik gösterir.

Han Doğan