Şavak Aşireti (Şavak, Şafak veya Şekak), Türkiye-Irak-İran üçgeninde yaşayan Şikak aşiretinin Anodolunun orta kısımlarında yaşayan bir koludur. Kurmanci’nin Şıkaki lehçesini konuşurlar. Alevi ve Sünni mezheplerini birlikte içinde bulunduran müthiş bir hoşgörü örneği arzeder . Asıl memleketleri Tunceli nin Çemişgezek ve Pertek ilçeleri olmasına rağmen büyük göçler sonucu başta Elazığ ve Erzincan olmak üzere Konya, İstanbul, Ankara, Adıyaman,Mardin gibi illere yayılmışlar. Türkiye deki Şavaklıların nüfusunun 100 000 i aştığı tahmin ediliyor. Kırsal kesimde geçim kaynakları küçükbaş hayvancılıktır. Ayrıca göçebe yaşamı günümüze taşıyabilmiş bir topluluktur. Yönetmen Kazım Öz ün 2008 yılında çektiği ‘Dört Mevsim Şavaklılar’ adlı belgeselde de bu göç konu edilmektedir.
Şavaklıların konuştuğu Kurmanci’nin Şıkaki şivesi, kendisine has yumuşak tonlar içerir. Bu şive Malatya, Adıyaman, Sivas ve İç Anadolu daki Kurmanc aşiretlerinin konuştukları şivelere benzerlik gösterir.
Ömer Dgn
Şavak (Şekak) aşiretini güzel tarif etmişsiniz. Emeğinize sağlık. Mardin deki Şıkaki aşiretinin Çemişgezek ve Pertek ilçeleri arsında yer alan aşiretin köylerinden göç ettiklerine dair bir rivayete ben raslayamadım. Mardin il sınırlarına başka bölgelerden göç etmiş olabilirler. Bunların bir kısmının Bismil ilçesinin bir köyünden göç ettikleri rivayet edilmekteyken, diğer bir bölümünün de aşiretin Şırnak ili bölgesinden göç etmiş olmaları muhtemel alabilir. Çünkü Şıkaki aşiretinin bir koluda yüz yıllardır Cizre – Şırnak bölgesinde olduğu yazılı kaynaklarda anlatılır. Mardin il sınırları ile Cizre,Şırnak ve Hasankeyf bölgeleri bir birine çok yakın bölgelerdir. Yazılı kaynaklarda Şavak (Şekak) aşiretinin Çemişgezek ve Pertek kolunun 1518 yılından beri Çemişgezek ve Pertek bölgesinde oldukları yazılı iken , aşiretin Hasankeyf kolu ise yine bu tarihlerden beri Hasankef bölgesinde olduğu yazılıdır. Yine aşiretin diğer bir kolu ise Osmanlı zamanında Kilis sınırları içerinde yer alırken günümüzde ise büyük bir kısmı Suriye sınırları içerisinde yer almaktadır. Aşiretin her üç koluda 500 yıldır , belkimde daha fazla bir süreden beri,bir birinden uzak bölgelerde yaşamlarını sürdüre gelmektedir. Her üç kolda bulundukları bölgelerde 10 (on) larca köyü bulunur. Selam ve dua ile.
Teşekkürler Ahmed Abi. Çok güzel tamamlamışsınız. Son kısımda sizin de söylediğiniz gibi, Kilis olarak geçen yer muhtemelen Suriye tarafında kalmış Afrin çevresidir. Suriye’ye gezmeye gitmiş bir Şavaklı abimiz anlatıyordu; orada bizim şiveye çok yakın bir dille konuşanlar varmış. Muhtemelen onlardır.
Sağolun Ömer kardeş ben de sana teşşekür ederim. Suriye’yi görüp gezmiş olan kişilerden, Şikaki aşiretinin bir bölümün de Suriye’nin Halep vilayeti sınırları içerisinde, bir çok köyde yaşamlarını sürdüklerini ve Sorani Zeytini denilen meşhur zeytin türünün de Şikaki Aşiretinin bölgesinde yetiştirildiğini duymuştum. Ayrıca, bir yazılı kaynaktan da , Suriyenin Afrin vilayetinin Belediye başkanlığını bir dönem ,Şıkaki aşireti mensubuna ait birinin yaptığı yazılıydı. Şekak-Şıkaki (Şavak) aşireti Türkiye de nüfusu en çok olan aşiretler arasında yer alırken, aynı şekilde komşu devletler olan İran ve Suriye de önmeli bir nufusa sahip olsa gerek.
Silav si abe. Min site we naha dit. We pir spas dekim.
Kaninca SAVAK ve SEKAKAN ayni anlama gelmiyorlar. Savak kelimesi 50 li yillarin da özellikle dersim Zazaca konusulan bölümünün bize taktigi bir lakaptir. Bundan önce böyle bir terimin kullanildigina dair bir kanit bulamadim. Savak, kelime olarak sabah erken yollara mali ve mülkleri ile hareket halinde olan lara verilen bir lakaptir. Bundan alindigim yok. Bunun bir asiret olduguna dair kaniti olmadigi icin, asiret olarak söylemek dogru degildir.
Sekakan lar lakabi eskilerden kullanilirdi. Genelikle Sunni mehzebin den olap, hayvancilikla ugrasan Pertek ve Cemisgezek ilceleri sinierlarinda oturan ( Barav, Celedir, Nisirtu, Titenik, Konak vs.) köylüler kast edilirdi. Hayvancilikla ugrasan Alevi köylüleri böyle derlerdi.
Savak olarak algilanilan bölgede yasiyan köylülerin birbirlerin de farkli tarihi yapilari oldugu kanitlanilir.
Kurmes köyü hakinda bazi arastirmalarimiz var ve savak asireti tezi ile hic bir baglanti bulamadik.
Kast edilen, ortak üretim sekli ise, buna hic bir diyecegim yok. Sevgilerimle. Mehmet Yilmaz-Kurmesli
Mehmet YILMAZ bey, doğru olan gerçeği dile getirmiştir; Kendisine teşekkür ediyorum.
herkezin şavak boyuna olan ilgisinden dolayı çok seviniyorum ve bu ilgi sadece son 10 yıl içerisinde olmaya başladı bunun sebebide şavaklı kardeşlerimizin hayvancılık dışında büyükşehirlerde başka işlerle ugraşmaları vede üniversite okumaları ve memleket özlemi çekmeleridir. tabiki internet ortamının bunda payı büyüktür. sadece şunu rica ediyorum sizden kulaktan duyma anlatımlarla gelecek nesillerimizin yanlış bilgilenmesine yol açmayalım onun bunun bize tarih anlatmasına gerek yok şunu yapa bilirsiniz elazıg fırat üniversite arşiv bölümüne gidip arşivlerden osmanlı dönemine ayit belgelerden nerden gelip nereye gittigini ve neden şekak olarak adlandırıldıgını bula bilirsin eger gidemiyorsanız beni araya bilirsiniz çünki şu anlatılanlarda çok farklı bir topluluktur şavak aşireti ve ben ilk gördügümde çok şaşırmış ve hevesle okumuştum. yavuz sultan selim handan bu güne şekaklar ve konyadan murat nehrine göç ve osmanlının şekaklar hakkında çıkardıgı kanunlar ve bunun yanı sıra kendi kaderine terk edilen şekaklar bunlar sadece başlıklar beni ararsanız güzel bir muhabbetle şefkle anlatırım 0533 414 01 58